Yemen’de, uluslararası toplum tarafından tanınan hükümete bağlı güçler ile İran destekli Husiler arasındaki çatışmalar son günlerde yeniden şiddetlendi. Çatışmalar Taiz ve Kızıldeniz kıyılarından El Cevf, Marib ve El Beyda vilayetlerine kadar geniş bir alana yayıldı.

Son askeri tırmanış, Husilerin Taiz’in batısı ile Hudeyde’nin güneyindeki hükümet güçlerinin mevzilerine yönelik geniş çaplı saldırısıyla başladı. Bölge, Kızıldeniz kıyısına ve dünyanın en önemli deniz ticaret güzergâhlarından biri olan Babülmendep Boğazı’na yakınlığı nedeniyle stratejik önem taşıyor.

Husi saldırısının ardından Yemen hükümet güçleri ve onlara bağlı askeri birlikler karşı operasyonlara geçti. Hükümet güçleri, Hudeyde’nin güneyindeki Hays ilçesinin kontrolünü yeniden ele geçirdiklerini açıklarken, Taiz’in batısındaki El-Barh, Makbana, El-Kadaha ve El-Dabab cephelerinde de yoğun çatışmalar yaşandı.

Çatışmalar ülkenin kuzeydoğusundaki El Cevf vilayetine de sıçradı. Hükümet güçleri El-Labanat askeri kampı çevresinde yeni bir operasyon başlatırken, birliklerin vilayetin merkezi El-Hazm yönünde ilerlediği bildirildi. Bu kuzey cephesinin açılması, Husilerin Taiz ve Kızıldeniz kıyısındaki güçleri üzerindeki askeri baskıyı artırabilecek önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Son çatışmaların dikkat çeken unsurlarından biri de Yemen hükümetine bağlı savaş uçaklarının operasyonlara aktif olarak katılması oldu. Yemen ordusu, Taiz, Hudeyde, El Cevf, Marib ve El Beyda’daki Husi mevzileri, askeri araçları ve takviye birliklerine yönelik hava saldırıları düzenlediğini açıkladı.

Taiz’in batısı ve Kızıldeniz kıyısındaki çatışmalar yalnızca Yemen iç savaşı açısından değil, uluslararası deniz güvenliği açısından da önem taşıyor. Babülmendep Boğazı, Kızıldeniz ile Aden Körfezi’ni birbirine bağlayan ve Avrupa-Asya ticaretinin önemli bölümünün geçtiği stratejik bir deniz koridoru konumunda.

Çatışmalarda her iki taraftan da çok sayıda kişinin hayatını kaybettiği, sivillerin de yaşamını yitirdiği ve yüzlerce ailenin çatışma bölgelerinden ayrılmak zorunda kaldığı bildiriliyor. Son gelişmeler, Yemen’in yıllar süren görece sakinliğin ardından yeniden geniş çaplı bir savaşa sürüklenebileceği yönündeki endişeleri artırıyor.

İran destekli Husi milislerinin üst düzey isimlerinden Muhammed el-Buhayti, Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın ardından üç ülkeye yönelik tehditkâr açıklamalarda bulundu. El-Buhayti’nin özellikle Türkiye’yi hedef alan ifadeleri dikkat çekti.

Husilerin sözde Yüksek Siyasi Konseyi’nde yer alan ve Zamar Valisi olarak görev yapan el-Buhayti, yayımlanan video kaydında Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’ı hedef alarak üç ülkenin Gazze konusundaki tutumlarını eleştirdi.

El-Buhayti, Husilerin Gazze ve Filistin halkına destek konusunda bu ülkelerden daha ileri bir tutum sergilediğini iddia ederken, grubunun İsrail’e karşı gerçekleştirdiği füze ve insansız hava aracı saldırılarını bu iddiasına gerekçe olarak gösterdi.

Ancak el-Buhayti’nin açıklamaları, Husilerin Yemen içinde hükümet güçlerine yönelik füze ve İHA saldırılarını yoğunlaştırdığı bir dönemde geldi. Son günlerde Marib ve Hadramut’taki Yemen hükümet güçlerine ait askeri noktalar ve birlikler Husi saldırılarının hedefi oldu ve saldırılarda çok sayıda asker hayatını kaybetti veya yaralandı.

Türkiye’ye yönelik söylemler ise ayrıca dikkat çekiyor. Ankara, Filistin meselesinde ve Gazze savaşında İsrail’e yönelik sert siyasi tutumuyla öne çıkarken, aynı zamanda Yemen’de uluslararası meşruiyeti tanınan hükümeti, Yemen’in birliğini ve toprak bütünlüğünü destekleyen bir politika izliyor.

Türkiye ayrıca yıllardır Yemen halkına yönelik insani ve kalkınma yardımları sağlıyor ve Yemen krizinin ülkenin meşru kurumlarını ve toprak bütünlüğünü koruyacak siyasi bir çözümle sona erdirilmesini savunuyor.

El-Buhayti’nin Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’a yönelik çıkışı, İranlı siyasi isimlerin Mekke Anlaşması’na yönelik sert eleştirileriyle de aynı döneme denk geldi. Bu durum, yeni üçlü savunma iş birliğinin Tahran ve bölgedeki müttefikleri tarafından yakından takip edildiğini gösteriyor.

Mekke’de imzalanan anlaşma, Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasındaki savunma ve güvenlik iş birliğini güçlendirmeyi ve üç ülkeye yönelik tehditlere karşı ortak caydırıcılığı artırmayı amaçlıyor.

Husi liderinin açıklamaları, grubun son dönemde Suudi Arabistan’a yönelik söylemini Türkiye ve Pakistan’ı da kapsayacak şekilde genişlettiğini ve Mekke Anlaşması’nın ardından yeni bir siyasi ve medya geriliminin ortaya çıktığını gösteriyor.

Yemenli siyasetçi Muhammed Kahtan'ın oğlu Abdurrahman Kahtan, Husiler tarafından Sana'da Dörtlü Komiteye teslim edilen naaşın durumuna ilişkin çarpıcı açıklamalarda bulundu. Teslim edilen kalıntılarda başın ve göğüs kafesinin bulunmadığını, bunun da ölümün koşullarına ilişkin ciddi soru işaretleri doğurduğunu söyledi.

Abdurrahman Kahtan, Al-Hodhod Platformu'na yaptığı açıklamada, teslim edilen kalıntıların yalnızca vücudun alt kısmını içerdiğini, başın ve göğüs kafesinin tamamen kayıp olduğunu, ayrıca yalnızca birkaç el kemiği ile omurgaya ait tek bir kemiğin bulunduğunu belirtti.

Kahtan ailesi ve teknik ekibin bu duruma komite önünde itiraz ettiğini ifade eden Abdurrahman, mevcut bulguların Husilerin sunduğu anlatımla örtüşmediğini söyledi.

Ailenin, DNA örneklerinin alınması sırasında da yoğun baskıya maruz kaldığını öne süren Kahtan, uluslararası Kızılhaç Komitesi, Yemen hükümeti, Husiler ve aile adına olmak üzere dört ayrı DNA örneği alındığını açıkladı.

Husilerin kendileri için ayrıca DNA örneği istemesinin de şüpheleri artırdığını belirten Kahtan, "Cesedin babama ait olduğunu iddia eden tarafın yeniden DNA örneği istemesi çelişkidir." dedi.

Ölüm nedeni konusunda ise Husilerin, Muhammed Kahtan'ın 21 Nisan 2015'te hava saldırısında öldüğünü ileri sürdüğünü aktaran Kahtan, ailenin bu açıklamayı kabul etmediğini ve resmi kanıt talep ettiğini söyledi.

Abdurrahman Kahtan, baş ve göğüs kafesinin bulunmamasının, ölüm nedenini ortaya çıkarabilecek adli delillerin gizlenmiş olabileceği yönündeki şüpheleri güçlendirdiğini belirterek, babasının yargısız infaza maruz kalmış olabileceğini düşündüklerini ifade etti.

Uluslararası Kızılhaç Komitesi'nin DNA örneklerini İngiltere'ye göndereceğini belirten Kahtan, nihai sonucun laboratuvar incelemelerinin ardından netleşeceğini söyledi.

Yemen savaşının başlamasından bu yana en önemli insani gelişmelerden biri olarak değerlendirilen yeni anlaşma kapsamında, uluslararası alanda tanınan Yemen hükümeti ile Husiler, Perşembe günü Ürdün’ün başkenti Amman’da 1728 tutuklu ve alıkonulan kişinin karşılıklı olarak serbest bırakılmasını öngören anlaşmayı imzaladı. Anlaşma, Birleşmiş Milletler ve Uluslararası Kızılhaç Komitesi gözetiminde gerçekleştirildi.

Hükümet heyeti başkan yardımcısı Yahya Kazman, anlaşmanın “insani açıdan kritik bir dönüm noktası” olduğunu belirterek, siyasi liderliğin tutuklu ve kaçırılan kişilerin acılarını sona erdirme konusundaki kararlılığını yansıttığını söyledi. Kazman, anlaşmanın silahlı kuvvetler ve güvenlik birimlerinden subay ve askerleri, Arap Koalisyonu güçlerinden esirleri, ayrıca yıllardır Husilerin hapishanelerinde tutulan siyasetçi ve gazetecileri kapsadığını ifade etti.

Öte yandan Husilerin müzakere heyeti başkanı Abdulkadir el-Murtaza, anlaşmanın nihai listelerinin imzalandığını duyurdu. Buna göre Husilerden 1100 esir karşılığında diğer taraftan 580 kişinin serbest bırakılması planlanırken, ayrıca 7 Suudi ve 20 Sudanlı esirin de anlaşmaya dahil edildiği açıklandı. Taraflar, uygulama ve lojistik hazırlıkların tamamlanmasının ardından sahadaki takas sürecinin başlayacağını belirtti.

Muhammed Kahtan Dosyası İçin Özel Komite

Anlaşma, önde gelen siyasetçi Muhammed Kahtan’ın akıbetine ilişkin dosyada da önemli bir ilerleme sağladı. Taraflar, Kahtan’ın ailesiyle birlikte ortak bir komite kurulması ve bu komitenin Sana’ya giderek Kahtan’ın durumunu yerinde araştırması konusunda uzlaştı. Sürecin Uluslararası Kızılhaç Komitesi’nden tarafsız bir gözlemci eşliğinde yürütüleceği bildirildi.

BM ve Uluslararası Toplumdan Geniş Destek

BM Yemen Özel Temsilcisi Hans Grundberg, anlaşmayı “büyük bir rahatlama anı” olarak nitelendirerek, elde edilen sonucun ciddi müzakerelerin başarısını gösterdiğini söyledi. Grundberg ayrıca Ürdün’ün taraflar arasındaki görüşmelere ev sahipliği yapmasındaki rolünü takdir etti.

Bu anlaşma, Nisan 2023’te gerçekleştirilen son büyük esir takasının iki katından fazla büyüklüğe ulaşarak Yemen krizinde şimdiye kadar yapılan en kapsamlı anlaşma olma özelliği taşıyor. Gözlemciler, bu gelişmenin gerilimin azaltılması ve barış sürecinin ilerletilmesi açısından önemli bir kapı aralayabileceğini değerlendiriyor.

Aden’de, Islah Partisi’nin önde gelen isimlerinden Dr. Abdurrahman Abdülvehhab el-Şaer, kimliği belirsiz silahlı kişiler tarafından düzenlenen saldırıda hayatını kaybetti.

Yerel kaynaklara göre Şaer, Mansura ilçesindeki Kabuta bölgesinde bulunan okuluna giderken, “Nawras 5. Robotik ve Yapay Zekâ Yarışması 2026” etkinliğine katılmak üzere yoldaydı.

Silahlı saldırı ve kaçış

Kaynaklar, saldırganların “Hilux” tipi bir araçla Şaer’in aracını durdurduğunu ve okul yakınındaki bir virajda yoğun ateş açtığını belirtti. Ağır yaralanan Şaer olay yerinde hayatını kaybederken, saldırganlar kaçtı.

Şaer hastaneye kaldırıldı ancak aldığı ağır yaralar nedeniyle yaşamını yitirdi.

Öne çıkan eğitimci ve yönetici

Dr. Şaer, özel “Nawras Okulları”nın yönetim kurulu başkanı olarak tanınan önemli bir eğitimciydi ve aynı zamanda siyasi faaliyetlerde bulunuyordu.

Suikast dalgası endişesi

Bu olay, Aden’de son yıllarda siyasetçiler, din adamları, gazeteciler ve aktivistleri hedef alan suikastlar zincirinin devamı olarak değerlendiriliyor. Gözlemciler, suikast hücrelerinin yeniden aktif hale gelmesinden endişe duyuyor.

Yemen Ordusunda Yapısal Reformda Dikkat Çeken İlerleme… Binlerce Sahte İsim Ortaya Çıkarıldı, Entegrasyon Aşaması Başladı

Yemen hükümeti, Koalisyon (Suudi Arabistan öncülüğünde) desteği ve gözetimi altında askeri ve güvenlik yapılarının yeniden yapılandırılması ve birleştirilmesi planında önemli bir aşama kaydetti.

Birleşik veri tabanı usulsüzlükleri ortaya çıkardı

Hükümet kaynaklarına göre ilk aşama, biyometrik doğrulama teknikleri (özellikle göz izi) kullanılarak ordu ve güvenlik personeli için kapsamlı bir veri tabanı oluşturulmasına odaklandı. Bu süreçte on binlerce mükerrer ve hayali isim tespit edildi.

Yetkililer, bu adımın askeri kayıtların temizlenmesine ve insan kaynakları yönetiminde şeffaflığın artırılmasına katkı sağladığını belirtti.

Entegrasyon aşamasına geçiş

Kaynaklar, bu aşamanın tamamlanmasının ardından ikinci aşamaya geçileceğini, bu kapsamda farklı askeri oluşumların Savunma ve İçişleri bakanlıklarına bağlı tek bir yapı altında birleştirileceğini ifade etti.

Bu karmaşık süreci Felah el-Şehrani denetlerken, geçmişte farklı askeri yapıların çokluğu ve bağlılık farklılıkları önemli zorluklar oluşturmuştu.

Kademeli uygulama

Yeniden yapılandırma süreci doğu bölgelerinde, özellikle Hadramut, el-Mehra ve Sokotra’da başlatıldı; ardından Aden, Lahic, Abyan ve Şebve’ye, daha sonra da Marib’e genişletildi.

İdari ve mali reformlar

Bu çerçevede Savunma Bakanı Tahir el-Akili Aden’de bir toplantıya başkanlık ederek veri güncelleme sürecini değerlendirdi ve kayıtların hatalardan arındırılması gerektiğini vurguladı.

Ayrıca kayıt işlemlerini tamamlayan birlikler için maaş ödemeleri yeniden başlatıldı.

Askeri karar birliğine doğru

Bu adımların, tüm askeri yapıları tek bir çatı altında toplayarak karar alma birliğini güçlendirmesi ve kurumsal dağınıklığı azaltması bekleniyor.

Aynı kapsamda, Başkanlık Konseyi üyesi Abdurrahman el-Mahrimi bazı birliklerin durumlarını düzenlemek ve resmen entegre etmek üzere bir komite kurulması talimatı verdi.

Gözlemciler, bu sürecin Yemen ordusunun yeniden inşasında stratejik bir dönüm noktası olduğunu değerlendiriyor.

Suudi Arabistan, son 15 yıl içinde Yemen’in en büyük destekçilerinden biri olarak öne çıkarken, 2012–2026 döneminde sağladığı toplam destek 12.6 milyar doları aştı. Bu destek, ekonomik ve insani krizlerin etkilerini hafifletmeye yönelik kapsamlı programları içeriyor.

Kral Selman Merkezi’nin kritik rolü

King Salman Humanitarian Aid and Relief Center Yemen’de yürütülen en büyük insani operasyonların başında yer aldı. Merkez, yüzlerce projeyle milyonlarca insana ulaşarak temel ihtiyaçların karşılanmasına katkı sağladı.

Başlıca faaliyetleri arasında:

• Gıda yardımlarının dağıtılması
• Sağlık hizmetlerinin desteklenmesi
• Yerinden edilmiş ailelere barınma sağlanması
• Çocuklar ve kadınlar için beslenme programları

yer alıyor.

Sağlık ve eğitim projeleri

Merkez, sağlık alanında:

• Sahra hastaneleri kurdu
• Tıbbi ekipman ve ilaç desteği sağladı
• Uzman cerrahi kampanyalar düzenledi

Eğitim alanında ise:

• Okulların rehabilitasyonunu gerçekleştirdi
• Eğitim materyalleri sağladı
• Eğitim altyapısını destekledi

Su ve tarım projeleri

Ayrıca:

• Su kuyuları açılması
• Tarımsal destek projeleri
• Çevre ve sağlık koruma programları

gibi sürdürülebilir kalkınma projeleri yürütüldü.

Yemen Kalkınma Programı ile entegrasyon

Bu çalışmalar, Saudi Development and Reconstruction Program for Yemen ile entegre şekilde yürütüldü. Program kapsamında:

• Elektrik altyapısı geliştirildi
• Yol, havaalanı ve limanlar yenilendi
• Kamu kurumları desteklendi

2026’da devam eden projeler

2026’nın ilk çeyreğinde de projeler hız kesmeden devam ederek:

• Elektrik hizmetlerinin iyileştirilmesi
• Sağlık sektörünün güçlendirilmesi
• Gıda ve su güvenliğinin artırılması

gibi alanlarda somut sonuçlar elde edildi.

Kapsamlı kalkınma vizyonu

Uzmanlara göre bu destekler, Yemen’in ekonomik toparlanmasını destekleyen uzun vadeli bir kalkınma vizyonunun parçası olarak öne çıkıyor.