Yasin Said Numan, Birleşik Krallık nezdindeki Yemen Büyükelçisi, 1990’daki Yemen birliğinin ardından yaşanan suikast dalgasının ülkenin siyasi yapısını derinden sarstığını ve ulusal projeyi zayıflattığını belirtti.

Tarihi dönemeç ve kritik uyarılar

Numan, sosyal medya paylaşımında, Macid Mürşid suikastı sonrası dönemi hatırlatarak, merhum Cumhurbaşkanı Ali Abdullah Salih ile yaptığı görüşmeden söz etti. O dönemde Yemen toplumunun büyük bir endişe içinde olduğunu vurguladı.

Numan, birlikten sonra istikrar beklentisi içinde olan Yemen’in, suikastlara karşı ciddi adımlar atılmaması halinde kaosa sürüklenebileceği uyarısında bulunduğunu ifade etti.

Birlik projesine ağır darbe

Özellikle güneyden gelen siyasi liderlere yönelik suikastların, birlik projesine ciddi zarar verdiğini ve halkın güvenini sarstığını belirten Numan, bu süreçte şiddet ve baskı yöntemlerinin siyasi yaşamı şekillendirdiğini söyledi.

Etkileri bugün de sürüyor

Numan’a göre bu süreç, Yemen’de siyasi aklın zayıflamasına yol açtı ve ülkeyi uzun süreli bir istikrarsızlık sürecine sürükledi. Bu etkilerin günümüzde de devam ettiğini ve çözüm çabalarını zorlaştırdığını ifade etti.

Büyükelçi, suikastların yalnızca yıkım getirdiğini vurgulayarak, geçmişten ders çıkarılması çağrısında bulundu.

Husilerin Eylül 2014’te darbe yaparak başkent Sana’yı ele geçirmesinden bu yana Yemen, sloganların vaat ettiği gibi “özgürlüğe” değil, tam tersine devlet kurumlarının parçalandığı, mali ve idari merkezlerin bölündüğü, ekonominin çöktüğü, baskının genişlediği, savaş ekonomisinin büyüdüğü ve ülkenin bölgesel çatışmalara açık bir sahaya dönüştüğü bir yola sürüklendi. Birleşmiş Milletler’e göre 2025 yılında 19,5 milyon Yemenli insani yardıma muhtaç olacak, 17 milyon kişi ise ciddi gıda güvensizliğiyle karşı karşıya kalacak. Bu rakamlar, savaş yıllarında derinleşen çöküşün en net özetidir.

Husi milisleri Yemen’e ne yaptı?

Kısa cevap şu: Devleti felç olmuş bir yapıya, toplumu tükenmiş bir kitleye ve ekonomiyi kuşatma, zorla tahsilat ve savaş ekonomisine dönüştürdü.

Dünya Bankası’na göre Yemen ekonomisi 2024’te %1, 2023’te ise %2 daraldı. Kişi başına düşen reel gelir ise 2015’ten bu yana %54 geriledi. Ayrıca petrol ihracatının engellenmeye devam edilmesi, uluslararası tanınırlığa sahip hükümetin gelirlerinde 2024’ün ilk yarısında %42 düşüşe yol açtı. Yerel gelirler de 2024’te milli gelirin yalnızca %2,5’ine geriledi; bu ise maaş, hizmet ve ithalat finansmanına ihtiyaç duyan bir ülke için son derece kırılgan bir düzeydir.

Ancak çöküş yalnızca ekonomik değildi. Birleşmiş Milletler ve UNDP daha önce Yemen’deki savaşın 2021 sonuna kadar 377 bin ölüme yol açabileceğini tahmin etmişti; bunların çoğu açlık, hastalık ve temel hizmetlerin çökmesi nedeniyle gerçekleşen dolaylı ölümlerdi. Aynı savaş, Yemen’in kalkınmasını 21 yıl geriye götürdü. Bu rakamlar propaganda değil, uzun bir savaşın gerçek maliyetidir.

Baskı, korku ve güvenlik devleti

Sahada Husiler, devlete değil baskı ve güvenlik aygıtına dayalı bir yönetim modeli inşa etti. Human Rights Watch, Husilerin ve diğer tarafların keyfi tutuklama, zorla kaybetme ve işkence uyguladığını belirtti. Ancak 2025 ve 2026 yıllarında özellikle Husilerin BM çalışanları, sivil toplum temsilcileri ve muhaliflere yönelik tutuklama kampanyalarını yoğunlaştırdığı vurgulandı.

2025 sonu itibarıyla Husiler, 69 BM çalışanını ve onlarca sivil toplum çalışanını alıkoymuş durumdaydı. Hak örgütleri, Husi gözaltı merkezlerinde işkence ve kötü muameleye ilişkin sürekli kaygılar belgeledi. Bu tablo, “direniş” söyleminin arkasında sert bir baskı rejiminin kurulduğunu ortaya koyuyor.

Çocukların askerileştirilmesi ve bir neslin kaybı

Savaşın en tehlikeli sonuçlarından biri de bir neslin sistematik biçimde tahrip edilmesidir. Birleşmiş Milletler, Husileri çocuk haklarını ihlal eden taraflar listesinde tutmaya devam ediyor. BM, 2010’dan bu yana Husiler tarafından en az 1.851 çocuğun askere alındığını veya kullanıldığını belgeledi. İnsan hakları örgütleri ise gerçek rakamın çok daha yüksek olduğunu belirtiyor.

Bu durum, Husilerin yalnızca devleti parçalamakla kalmayıp çocukluğu da militarize ettiğini ve Yemen’in geleceğini tükettiğini gösteriyor.

Mayınlar: Bitmeyen yıkımın sessiz yüzü

Ekonomi çökmüş olabilir, ancak mayınlar yıkımı kalıcı ve uzun vadeli hale getirdi. Yemen bugün dünyanın en fazla mayın ve savaş kalıntısıyla kirlenmiş ülkelerinden biri.

Mayın Yasağı Sözleşmesi kapsamında sunulan resmi rapora göre, Yemen’de anti-personel mayınlarla kirlenmiş veya kirlenmiş olduğundan şüphelenilen 147 alan bulunuyor ve bunların toplam yüzölçümü yaklaşık 7,98 milyon metrekare. “Landmine Monitor” ise yalnızca 2024 yılında Yemen’de mayınlar ve patlamamış mühimmat nedeniyle 265 kurban kaydetti.

Bunlar savaşın “yan etkileri” değil; tarımı, hayvancılığı, ulaşımı ve normal yaşama dönüşü engelleyen, toprağa gömülmüş bir korku düzenidir.

Husiler bölgesel olarak kimin çıkarına hareket ediyor?

Siyasi ve askeri açıdan Husileri İran’ın bölgesel stratejisinden ayırmak son derece zordur. Reuters ve AP gibi uluslararası ajanslar, son haberlerinde grubu açık şekilde İran destekli olarak tanımladı. Grup da son günlerde Tahran’a destek amacıyla askeri olarak devreye girmeye hazır olduğunu ilan etti ve ardından İran’a karşı yürüyen mevcut savaşın başlamasından bu yana İsrail’e doğru ilk füze saldırısını gerçekleştirdi.

Bu konumlanma Yemen’in doğrudan çıkarlarına hizmet etmiyor; aksine Yemen’i, öncelikleri Sana’dan değil bölgesel eksenden belirlenen daha geniş bir çatışma denklemine yerleştiriyor.

Sonuç: Yemen artık toparlanmaya çalışan bir devlet değil

Bu gelişmelerin sonucu olarak Yemen artık dışarıda toparlanmaya çalışan bir ülke olarak değil, deniz ve füze tehdidi üreten bir platform olarak görülüyor. Husilerin Kızıldeniz’de deniz taşımacılığına yönelik saldırıları, küresel ticaret rotalarını değiştirdi. UNCTAD’a göre, 2024’ün başındaki iki ay içinde Süveyş Kanalı’ndan geçen taşımacılık %45 düştü.

Mart 2026’da Reuters, dünyanın Kızıldeniz’i Husi saldırılarından korumadaki başarısız deneyiminin, Hürmüz Boğazı’na yönelik olası bir tehdidi çok daha tehlikeli ve maliyetli hale getirdiği uyarısında bulundu.

Daha açık bir ifadeyle, Husiler pratikte “ümmeti savunmadı”; aksine ulaşım, enerji ve sigorta maliyetlerini herkes için artırdı — buna Yemenliler de dahil.

Söylem ile gerçeklik arasındaki uçurum

Husi söylemi büyük başlıklar üzerine kurulu: Kudüs, ümmet, egemenlik, Amerika ve İsrail’e karşı mücadele. Ancak Yemen içindeki gerçek sonuçlar bambaşka.

Ortada bir ulusal kurtuluş yok; bunun yerine devlet kurumlarında, para sisteminde ve ekonomik kararda yapısal bir parçalanma var. Refah yok; aksine daha derin bir yoksulluk, daha fazla yardım bağımlılığı ve parçalanmış bir ekonomi var. “Onurun korunması” yok; onun yerine gözaltılar, zorla seferberlik, çocukların askere alınması ve sivil topluma baskı var.

İşte slogan ile sonuç arasındaki bu uçurum, projenin gerçek doğasını açığa çıkarıyor: sınır aşan ideolojik bir söylem, fakat yerelde yıkıcı ve ağır sonuçlar.

En büyük çelişki nerede?

En büyük çelişki şu: Grup mazlumlar adına konuştuğunu iddia ederken, Yemen hem kendi kontrol bölgelerinde hem de diğer bölgelerde dünyanın en sefalet içindeki ülkelerinden biri haline geldi.

BM verilerine göre nüfusun yarısından fazlası yardıma muhtaç, milyonlarca çocuk açlık, yetersiz beslenme, eğitimden kopuş ve sürekli güvenlik tehdidi altında yaşıyor. Husiler yardım çalışanlarını alıkoyup insani kuruluşların faaliyetlerini zorlaştırdığında, “küresel hegemonyaya karşı direnmekten” çok, savunduğunu iddia ettiği toplumu daha da boğuyor.

Sonuç

Husilerin Yemen’de yaptıkları beş ana sonuçta özetlenebilir:

1. Devletin kaçırılması ve kurumlardan fiili otoriteye dönüştürülmesi.
2. Ekonominin yıkılması ve yoksulluk, açlık ve mali bölünmenin derinleştirilmesi.
3. Toplumun bastırılması; tutuklamalar, zorla seferberlik ve kamusal alanın daraltılması yoluyla.
4. Yemen’in İran’ın bölgesel platformuna dönüştürülmesi, öncelikleri Sana’da ya da Yemen halkının çıkarlarında belirlenmeyen bir çatışmanın parçası haline getirilmesi.
5. Ülkenin daha fazla saldırı, izolasyon ve riskle karşı karşıya bırakılması, halka asla ekmek, güvenlik ya da onur getirmeyen sloganlar uğruna.

Başka bir ifadeyle: Husiler Yemen’i bir kalkınma projesine değil, bir tükeniş projesine sürükledi. “Ümmeti savunma” sloganı yükseldi, fakat sıradan Yemenli açlık, korku, göç ve mayınlar topladı. Ülke ise daha büyük bir bölgesel eksenin elinde pazarlık kartına ve çatışma sahasına dönüştü. Ve bu, sloganların değil, rakamların ve gerçeklerin ortaya koyduğu en açık hakikattir.

Cezayir ile Birleşik Arap Emirlikleri arasındaki diplomatik gerilimi yansıtan dikkat çekici bir adımda, Cezayir makamları cumartesi günü iki ülke arasında yürürlükte olan hava hizmetleri anlaşmasının iptaline yönelik işlemleri resmen başlattığını duyurdu. Söz konusu anlaşma 2014 yılından bu yana uygulanmaktaydı.

Resmi ve Hukuki Süreç

Cezayir Resmi Haber Ajansı’nın bildirdiğine göre hükümet, 13 Mayıs 2013 tarihinde Abu Dabi’de imzalanan anlaşmanın 22. maddesine dayanarak fesih sürecini başlattı. Bu madde, iptal kararının diplomatik kanallar aracılığıyla karşı tarafa bildirilmesini zorunlu kılıyor.

Ayrıca Cezayir’in, uluslararası prosedürlerin tamamlanması amacıyla Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü (ICAO) Genel Sekreteri’ni de bilgilendireceği açıklandı.

Kararın Arka Planı

Resmi açıklamada doğrudan gerekçe belirtilmemekle birlikte, Cezayir basınında yer alan yorumlar kararın “BAE’nin düşmanca tutumu” ile bağlantılı olduğunu öne sürüyor. İddialar arasında:

• BAE’nin, Cezayir tarafından terör örgütü kabul edilen “MAK” adlı ayrılıkçı harekete destek verdiği,

• Ulusal birliğe karşı faaliyet gösteren unsurlara mali ve lojistik destek sağlandığı,

• Ülke içi istikrarı hedef alan girişimlerde bulunulduğu,

yer alıyor.

Bölgesel Yansımalar

Gözlemciler, Cezayir’in bu adımının Yemen ve Somali’nin daha önce BAE ile yaptığı bazı güvenlik ve ticaret anlaşmalarını iptal etmesine benzer bir çizgide olduğunu değerlendiriyor. Bu ülkeler de Abu Dabi’yi iç işlerine müdahale ve ayrılıkçı yapıları desteklemekle suçlamıştı.

Uzmanlara göre hava taşımacılığı anlaşmasının iptali, ikili ilişkilerin daha kapsamlı biçimde gözden geçirilmesinin başlangıcı olabilir.

Yemen’in devlet kurumlarını yeniden inşa etmeye ve siyasi–askeri yapısını toparlamaya çalıştığı hassas bir dönemde, Yemen Islah Partisi’ni terör dosyasına dâhil etmeye yönelik organize suçlamalar yeniden gündeme taşınıyor. Ancak sahadaki gerçekler, partinin son on yılda şiddet ve suikastlardan en fazla zarar gören siyasi yapılardan biri olduğunu ortaya koyuyor.

Dış destekli çevreler tarafından yürütülen bu kampanyalar, devletin toparlanmaya yönelik her adımında tekrarlanıyor ve kamuoyunu yanıltma, sahneyi karıştırma ve terör dosyasını siyasi hesaplaşma aracı olarak kullanma girişimi şeklinde değerlendiriliyor.

Medya Kampanyasından Fiziksel Tasfiyeye

Islah Partisi’ne yönelik baskılar yalnızca medya karalamalarıyla sınırlı kalmadı; Aden, Taiz, Dhamar ve Ibb gibi kentlerde parti liderlerine, din adamlarına ve aktivistlere yönelik suikastlar, bombalı saldırılar, baskınlar ve gözaltılar yaşandı. Gözlemcilere göre bu tablo, Yemen’de sivil siyasi güçlerin karşı karşıya olduğu yapısal tehdidin boyutunu gösteriyor.

Parti, resmi açıklamalarında “terörün siyasi silah olarak kullanılmasını” sert biçimde reddederek, kendisine yöneltilen ithamların hukuki delillerden yoksun olduğunu ve tam tersine kendisinin farklı türde terörün doğrudan mağduru olduğunu vurguladı.

Gerçekler ile Suçlamalar Arasındaki Çelişki

Husi kontrolündeki bölgelerde parti kadroları tutuklama ve sürgünlere maruz kalırken, bazı özgürleştirilmiş şehirlerde sistematik tasfiyelerle karşılaştı. Buna rağmen bugün “terörle ilişkilendirilmesi”, siyasi ve hukuki gerçeklerle çelişen büyük bir paradoks olarak görülüyor.

Uzmanlar, cezasızlık kültürünün siyasi cinayetlerin tekrarlanmasına zemin hazırladığını ve şehirleri hesaplaşma sahalarına dönüştürdüğünü belirtiyor.

Siyasi Terör Devlet Projesini Tehdit Ediyor

Analistler, Islah Partisi’ne yönelik kampanyaların “siyasi terör” niteliği taşıdığını; şiddet ve kışkırtma araçlarıyla sivil rakipleri dışlamayı ve fiili güçlerin çıkarına yeni bir siyasi denge kurmayı hedeflediğini söylüyor.

Bu yaklaşımın sürmesi, çoğulcu modern devlet inşasını imkânsız hale getirecek ve milis mantığını yeniden üretecektir.

Aşırılıkla Mücadele Vizyonu

Islah Partisi, terörün her türünü reddeden ilk siyasi yapılardan biri olduğunu vurguluyor ve güvenlik, fikri, sosyal ve ekonomik boyutları kapsayan bütüncül bir strateji çağrısı yapıyor. Diyalog kültürünün şiddete alternatif olması gerektiğini savunuyor.

Ayrıca Suudi Arabistan öncülüğündeki İslam Koalisyonu gibi bölgesel girişimleri memnuniyetle karşılayarak, aşırılık tehdidine karşı ortak İslami sorumluluğun altını çiziyor.

Dışlama Değil Ulusal Ortaklık

Parti, terörle mücadelenin devlet çatısı altında ve geniş ulusal ortaklıkla yürütülmesi gerektiğini, bu dosyanın siyasi şantaj aracı olarak kullanılmasının yalnızca kaosu derinleştireceğini belirtiyor.

Gözlemciler, geniş toplumsal tabanı ve ılımlı söylemiyle Islah’ın istikrar denkleminde vazgeçilmez bir unsur olduğunu, hedef alınmasının ise devlet projesini zayıflatmaktan .başka sonuç doğurmayacağını vurguluyor.